Nâr-ı hicrâne

Hikâyesi

“Bazı sesler zamanın içinde kaybolmaz; yalnızca yeniden duyulacakları anı bekler.”

Nâr-ı hicrâne, Hâfız Sâdettin Kaynak'ın 1920'li yıllarda taş plağa kaydettiği Nevâ gazelinden yola çıkan bir müzik videosu. Yaklaşık bir asır önce kaydedilmiş bir sesi, bugünün müzikal ve görsel imkânlarıyla yeniden buluşturma fikrinden doğdu.

Zaman, sesler ve dünya değişiyor; insanın içinde taşıdığı aşk, özlem ve arayış ise aynı kalıyor. Bu çalışma ikisi arasında bir bağ kurmaya çalışıyor.

Gazel

Klasik Türk musikisinde gazel, bir şiirin belirli bir makam içinde, çoğunlukla ritme bağlı kalmadan doğaçlama okunmasıdır. Gazelhan kelimeleri yalnızca seslendirmez; onlara kendi nefesini ve yorumunu katar. Kimi zaman bir kelimenin üzerinde uzun uzun kalır, kimi zaman bir sessizlikle anlatıyı derinleştirir.

Sâdettin Kaynak'ın Nevâ gazelinde de ayrılık, özlem ve aşk, kelime olmaktan çıkıp sese dönüşür.

Güfte

Sözler Enderunlu Vâsıf'a (ö. 1824) ait ve şairin Dîvân'ında yer alıyor.

Nâr-ı hicrâne düşüp bağrımı yaktım bu gece…

Şiir, ayrılığın ateşiyle yanan bir âşığın iç dünyasını anlatır; âşık kendini yanarken eriyen bir muma benzetir. Divan şiirinde sevgili, tasavvufî yorumlarda insanın ulaşmak istediği daha yüce bir hakikatin sembolü de olabilir. Video aşkı, ayrılığı ve özlemi bu katmanlı anlam içinde, manevî bir arayış olarak yorumluyor.

Yönetmenin notu

Amacım tarihî bir eseri yalnızca bugünün müziğine uyarlamak değildi. Bir asır önce kaydedilmiş bir sesin bugün nasıl bir görsel dünyada var olabileceğini araştırmak istedim.

Eski bir müzikal ifadeyi elektronik altyapılar ve yapay zekâ destekli görüntü üretimiyle bir araya getirirken eserin duygusunu korumaya çalıştım. Görsel anlatının merkezine zamanı, tekrarı, manevî arayışı ve insanın kendi iç dünyasıyla ilişkisini koydum. Yapay zekâyı bir anlatım aracı olarak kullandım; sahne tasarımı, görsel seçimler, kurgu ve ritim yönetmenlik tercihlerimle şekillendi.

Bu film geçmişteki eserin yerini almak için değil, onun bugün de yeni duygular ve görüntüler yaratabildiğini göstermek için yapıldı. Çünkü zaman değişse de insanın içinde yanan ateş aynı kalır.

Hâfız Sâdettin Kaynak'ın hatırasına.